Rezistenca antifashiste në Durrës më 7 Prill 1939 !

Të dhëna

Titulli
Rezistenca antifashiste në Durrës më 7 Prill 1939 !
Periudha
1939-04-07
Kontribuesi
Z. Aleksandër Cangonja
Burimi i materialit
F. 163 (Legata Italiane), V. 1939, D. 47, F. 177 (Ministria e Punëve Botore), V. 1939, D. 190.
Lëshuesi i dokumentit
Konsulli Italian në Durrës.
Zona
Durrës
Përmbajtja
Sot 7 Prill 2021 kanë kaluar plot 82 vite nga ai i 7 Prillit i vitit 1939 kur intergriteti territorial i Shqipërisë u cënua nga Italia Fashiste. Pushtimi Italian në Durrës nuk u prit me lule, por armë. Xhandarmëria e qytetit e drejtuar nga Abaz Kupi arriti të bëjë një rezistencë me të gjitha mundësitë që Shqipëria kishte përballë një force madhore agresive siç ishte ajo e Italisë. Në arkivin e shteti gjënden dokumenta të cilat tregojnë nga vetë italianët se sbarkimi i tyre në territorin Shqiptar ishte i mundimshëm, më poshtë kemi një raport nga zv.konsulli Italian i Durrësit i cili i shkruan ambasadës Italiane në Tiranë dhe vë në dijeni ministrinë e Punëve të jashtëme Italiane për atë çka ka ndodhur më 6 dhe 7 Prill 1939. Ai tregon vështirësitë që kishin Italianët që në datën 6 kur arritën të evuakonin të gjithë bashkëpuntorët e tyre Shqiptarë në anijet e Italiane që gjëndeshin në portin e Durrësit dhe të prisnin pushtimin e Shqipërisë nga aty.
Fakti që Italia Fashite nuk u prit me lule por me armë e tregon dhe një listë e përpiluar nga vetë ata, me dëmet e shkaktuara prej tyre nga bombardimet apo luftime me armë. Lista është e përpiluar nga arkitekti Giovani Valcovi dhe rëndit emrat e të dëmtuarve, dëmet që janë shkaktuar dhe përkthimi i këtyre dëmeve në franga ari shqiptare. Në emrat e listuar mund të lexojmë tregtararë, shoqëri tregare apo dhe qytetarë si Vlash Dovana, Shoqëria Stamles, Spiro Kallço, Hajdije Laknori, Sulejman Kapedani (Pescalba), Hajdar Bilali, D.Rexha (Chevrolet), K.Zaguridhi (Caffe Savoia), Kiço Koçi, Aristidh Leka, Adem Tartari, Kamer Sheki e vllezër, Vllazën Shijaku. Dr. Ismail Tartari, Vangjel Manushi, Kosta Papa, Idhomeno Kosturi, Mihal Tati, Hysen Osman Libohova (Lagja re), Nazim Mehmed Duka, Mustafa Kosova, Mata Gjorgji (H.Myshketa), Minella Lela, Nezir Dedei, Rasha Muslimi (Shkozet), Mehmet Bejleri (Shkozet), Adem Sula, Anastas Voilla, Spiro Tiri, Haki Ballhysa, Daud Banka (Lagja re), Lika Mustafi (Shkozet), Hysni Velija dhe Ismail Njala. Por në listë mund të shohim që të dëmtuar kanë qënë dhe Vakufe(Prona) të ndryshme të komunitetit Musliman dhe prona të kishës Orthodhokse. Verifikimi i dëmeve nisi në date 10 Prill 1939 dhe përfundoi me date 19 Prill 1939 duke nxjerrë një kosto totale të dëmeve me vlerë 13665 franga ari Shqiptare e cila ishte një vlerë shumë e lartë për kohën.
Më poshtë raporti i zv.Konsullit Italian në Durrës V.Valeriani.
Drejtuar: Legatës Italiane në Tiranë
Për dijeni: Ministrisë së Punëve të Jashtme
Tiranë 14 Prill 1939
Subjekti: Sjellja e lavdërueshme e Konsullatës së Regent R.V. të Italisë në Durrës
Raporti i zv.konsullit Italian në Durrës mbi ngjarjet e 6-7 Prillit 1939.
Në orën 6 të datës 6 Prill arriti në porto anija luftarake “Tirso” për të marrë bashkëpuntorët të mbetur në tokë. Në orën 9 anija “Tirso” u zëvëndësua nga anija “Lupo”. Në orën 17:00 duke pasur mbledhur dhe 75 bashkëpuntorë të tjerë të ardhur nga Burreli, Berati dhe qytete të tjera të Shqipërisë, me komandantin e “Lupos” vendosëm që të nismin këto 75 persona me një motovelierë e cila për fat të mire po vinte për në porto. Pata dhe mundësinë për të kryer dhe shpëtimin e prefektit të Durrësit zotin Kodheli që më ishte rekomanduar dhe besuar mua. Edhe pse gjithë ky evuakim, kjo disi ishte kuptuar nga Shqiptarët por unë prap zbrita disa herë në tokë. Por në orën 18:00 komandanti i “Lupos” më këshilloi që mos të zbrisja më nga anija për shkak se Shqiptarët mund të më kapnin.
Anija “LUPO” qëndroi në bankinë duke pritur urdhëra nga Legata deri rreth orës 20:00, ku më pas u largua disi nga bankina për të gjetur një pozicion më të favorshëm në rast rreziku. Gjatë natës anija në mes të datave 6-7 prill anija realizoi disa lëvizje në porto. Ne fakt nga shkaku se Shqiptarët mund të bllokonin portin me motovelat e tyre, arrita të bëja që dy nga këto anije të qëndronin larg dhe në fakt në darkë një motovelë e vogël “Mirisi” e cila ishte plot çimento me qëllim që të mbytej në dalje të portit por kapiteni bëri që të largohej në kohë bashkë me çimenton.
Në orën 5 të mëngjesit të datës 7 anija “Lupo” ankoroi në bankinë dhe zbriste në tokë në zonën e plazhit, trupat e para të cilët lëviznin barkas në tokë por ishin në shënjestër të mitralozëve të cilët ishin vendosur në shtëpitë në ndërtim e sipër në fund të portit. U plagosën gati të gjithë ata që ishin në urë, unë mora një goditje në dorën e majtë. U mjekova në mënyrën më të mire dhe vazhdova të ruaj qitësit dhe duke qenë se isha shumë praktik në atë pozicion këshilloja dhe i tregoja komandantit për lëvizjet e ndryshme. Mbas gati gjysëm ore në luftime mora dhe një goditje tjetër duke më shkaktuar një plagë të lehtë në fytyrë. Zbrita në breg me grupin e pare të marinarëve në mëngjes dhe shkova në magazinat e “A.G.I.P” për konstatuar dëmet. Vendosa tringjyrëshin (flamurin) në prefekturë. Në pasdite mendova për rilidhjen e telefonit me Barin, duke vendosur një censure të përkohshme të bërë nga unë, dhe mendova për të futur në punë përsëri centralin elektrik. Në pasdite shkova gjithashtu Shijak për të ndihmuar komandën e përgjithshme të vendosur në urën e prishur. Në datën 8 bëra të mundur ndalimin e rritjes së cmimeve të tregut sepse po preknin majat.
Dua të theksoj se flamuri ka valëvitur gjithmonë mbi konsullatë. Dua të vej në dukje sjelljen e guximshme të komandantit të "Lupos", kapitenit të korvetës Valdambini dhe komandantit Taddei, i cili, megjithëse i plagosur në këmbë i ndoqi ato detyra të besuar atij, me qetësi të madhe. Ishte detyra ime të raportoj të gjithë personelin e marinës detare, së pari midis të parëve në bord dhe në tokë. Nga dhjetë persona të mbetur në Durrës, pesë u plagosën në fund të aksionit.
Duke bërë një kontroll të saktë, jam në gjendje të sigurojnë Shkëlqësisë Suaj. që Cav.Uff. Aloisi ka bërë dhe po bën një punë të lavdërueshme në çdo aspekt. Në ditën e zbarkimit tregoi krenari për rrezikun dhe në mënyrë efektive kontribuoi, mbi të gjitha për njohjen e vendeve, në operacionet e zbarkimit të trupave tona të lavdishme duke mbajtur dy plagë në trup. Shpëtimi i kryer i prefektit Kodheli është jashtëzakonisht meritë e tij. Nga dita e zbritjes deri më sot, pavarësisht se ishte vetëm dhe kishte një sasi të konsiderueshme pune për të kryer edhe si drejtor F.F i "AGIP", është munduar në çdo mënyrë për ti kryer detyrat duke u treguar i palodhshëm. Në një nga inspektimet e mia në Durrës, unë gjithashtu isha në gjendje të konstatoja prestigjin që gëzon Cav.Uff. Aloisi me Autoritetet Ushtarake në atë zonë.
Për sa më sipër i vura në dijeni Shkëlqesinë Tuaj për propozime të mundshme që Shkëlqesia Juaj mendon të arsyeshme që t'i formuloje në favor të funksionarit.

“Rezistenca antifashiste në Durrës më 7 Prill 1939 !”, Arkiva Dixhitale Shqiptare, aksesuar më 30 korrik 2021, https://adsh.al/s/adsh/item/19593

Komentoni

Asnjë koment deri tani! Bëhu komentuesi i parë!

Jam dakord me kushtet e përdorimit dhe pranoj të ofroj kontributin tim nën liçensën CC BY-SA.

Annotations

There are no annotations for this resource.

Arkivat e zonave të tjera