Athanas (Nako) Spiru ( 1918-1947)

Nako Spiru u lind në Durrës më 4 janar 1918 pinjoll i një familje të pasur tregtare. Mësimet fillore i kreu në Durrës, mësimet e mesme në Institutin Tregtar Italian në Korfuz dhe studimet e larta i vazhdoi në Fakultetin Ekonomik të Torinos. Ai shquhej për inteligjencën e jashtëzakonshme dhe kulturën e gjerë. Shumë herët, N. Spiru përqafoi idetë e majta që për kohën ishin komuniste, duke besuar se kjo ishte rruga për ta shpëtuar Shqipërinë nga vartësia gjysmëkoloniale prej Italisë fashiste nga varfëria e prapambetja dhe për të ndërtuar botën e lirisë dhe mirëqenies për të gjitha kombet dhe për të gjithë njerëzit.

Patriot dhe antifashist i vendosur, Nako Spiru, në ditët e para të prillit 1939, kur Italia fashiste po pushtonte Shqipërinë, u largua nga Italia dhe shkoi në Paris ku zhvilloi aktivitetet të gjerë kundër agresionit fashist dhe sipas dëshmisë së Ymer Dishnicës la mbresa të thella për aftësinë dhe kulturën e tij. I angazhuar në Luftën Antifashiste që nga fillimi, N.Spiru luajti një rol të rëndësishëm si udhëheqësi kryesor i rinisë dhe një nga udhëheqësit më të shquar të kësaj lufte. Nakoja ka qenë sekretar organizativ i Rinisë Komuniste që nga themelimi i saj dhe pas vrasjes së Qemal Stafës, sekretar politik i kësaj organizate dhe anëtar i Komitetit Qendror dhe i Byrosë Politike të Partisë Komuniste. N.Spiru ka qenë një nga protagonistët kryesorë të Konferencës së Pezës, Konferencës së Labinotit dhe Kongresit të Përmetit. Ai ishte anëtar i Këshillit Antifashist dhe anëtar i Shtabit të Përgjithshëm.

Nako Spiru ishte komunist, por njëkohësisht idealist i ndershëm e demokrat. Vdiq në një mënyrë të mistershme më 20 nëntor të vitit 1947 mbas një tensioni të madh për ç'ështjet ekonomike me Jugosllavine. Për likuidimin e tij tragjik, përgjegjës janë shovinistët serbë dhe bashkëpunëtorët e tyre shqiptar.